Tekenen des Tijds

 

‘Bradeis tei kardiai’ , (Luc. 24:25) ‘Gij tragen van hart!’ 

Tekenen des Tijds

Vele tijdgenoten hebben de ervaring dat de huidige gebeurtenissen hen tezelfdertijd hoopvol stemmen en bang de toekomst tegemoet doen zien.

Enerzijds is er heel wat dat op zo korte tijd lijkt te verdwijnen, een neergang die een klimaat van ondergang om zich heen verbreidt. Een “apocalyptisch tijdsbeeld’ .En er is blijkbaar ook zo iets als een teruggang. Zoals de nog maar kort geleden ‘bevochten’ grondrechten van het soevereine individu, de mensenrechten die in naam van de veiligheid van een groep of van een groter geheel teruggeschroefd worden. Of het voortbestaan van een bedrijf krijgt de voorrang op de werkgelegenheid van de arbeiders. De kern van wat vertrouwen en solidariteit tussen mensen uitmaakt wordt hierdoor aangetast. Recent in Italie bijvoorbeeld, -maar ook elders, zij het dan minder expliciet- is het voortaan bij wet verboden om ‘’illegalen’- te helpen.

Anderzijds doen er zich ook openingen voor waarin de kans zich aanbiedt om uitgeleefde instellingen en vormen opnieuw leven in te blazen. Er ontstaat duidelijkheid. De neergaande economie maakt wakker voor het besef dat er andere vormen mogelijk kunnen zijn. De uitbarstingen van zinloos geweld vragen om aandacht voor wat niet langer meer leefbaar is in een gemeenschap. De jonge man die in Dendermonde (Belgie) twee peuters en een verzorgster neerstak of de man die in Apeldoorn als een razende inreed op de samengestroomde mensen. Wellicht toch geen geisoleerde gevallen, maar symptomen van wat in een samenleving geheeld wil worden. Een besef dat pijn kan doen. Maar dat ook openmaakt. Uit die opening ontstaat openheid voor het nog niet bekende, het nog niet vertrouwde. Zo heeft de verkiezing van Obama wereldwijd een golf van hoop teweeggebracht . Sinds zijn aantreden echter hebben zich weer andere conflicthaarden toegespitst en zijn er op dit ogenblik alleen al in Pakistan, één miljoen mensen op de vlucht. Is dit een teken dat iedere hoop op een betere wereld zinloos is?

Zijn dit alles ‘Tekenen des Tijds?’ Wordt hierdoor de tijd waarin wij leven gekentekend? Wat is een teken?

In het Boek der Opnbaringen van Johannes wordt enkele keren gewag gemaakt van een teken dat zichtbaar in de hemel verschijnt ; ‘ Een groot teken werd zichtbaar in de hemel’ (Apoc.12:1) ‘En toi ouranoi’ Doch lang niet alles wat zich ontrolt voor het schouwend oog van Johannes wordt door hem als een ‘teken’ bestempeld.

Noch het gewijde gebeuren rondom de Tronende, noch de gesel en de plagen die de aarde teisteren , noch alle daarop volgende ontvouwingen van de machten van het Boze zijn ‘tekenen’.De verschrikkingen die doorheen het visioen elkaar in een steeds sneller tempo opvolgen zijn op zichzelf geen tekenen, maar begeleiden datgene wat een teken openbaart. Het teken dat verschijnt in de hemel is drager van een betekenis en vraagt om gezien te worden. Toch valt deze betekenis niet samen met het teken. Wat het teken be-tekent geeft het niet onmiddellijk prijs. Enkel doorheen het verloop van, de ontvouwing onthult het uiteindelijk zichzelf. Ieder teken heeft zijn eigen ‘ontvouwingstijd’Veel van wat er in de aktualiteit gebeurt, wordt vaak ook ervaren als een teken. En als dusdanig beschreven. ‘ Voortekenen van ondergang.’ ‘Tekenen van hoop.’ Want we merken wel dat sommige gebeurtenissen geladen zijn met betekenis, alleen kunnen we deze niet onmiddellijk vatten . Maar zijn daarmee alle gebeurtenissen die we niet kunnen begrijpen, ook tekenen? Ook hier zijn gebeurtenis en teken niet identiek!

Je kan je de vraag stellen wat het betekent het bijvoorbeeld dat op 11 september 2001 in New York de beide WTC torens door een aanslag met de grond werden gelijk gemaakt – de plaats waar ze ooit stonden gaat als Ground Zero de geschiedenis in – en dat 7 jaren later, het hele systeem, waarvoor zij symbool stonden, in elkaar dreigt te storten? Zijn dit louter feiten? Of zijn het ook tekens?

Een gebeurtenis laat zich beschrijven en ook ontleden, laat zich becommentarien, Een teken niet. Telkens wanneer we een teken willen ontraadselen, op de wijze waarop we een tijdsgebeuren analyseren, ervaren we een soort onmacht. De analyses die 11 september zoeken te verklaren zijn haast niet meer te overzien. En in hun kielzog verschijnen nu de een na de ander ettelijke commntaren en geschriften die de recessie willen duiden en prognoses stellen voor hoe het verder moet. Maar ook daar blijft het bij de feiten en wat ze teweegbrengen. Wat doorheen deze feiten wil spreken als de werking van een teken onttrekt zich aan een dergelijke benadering. Een teken laat zich niet dwingen. Het beschikt over een mate van onaantastbaarheid.

Niet verwonderlijk bijgevolg dat in het Oerchristendom, diegenen die deel uit maakten van die eerste gemeenten zich van tekenen bedienden. Dit waren geen symbolen en al evenmin een soort cryptische taal. In het teken bij uitstek, dit van het kruis, was er de reele aanwezigheid werkzaam van de Verrezene waarvoor het teken staat. In en door het teken werd de mogelijkheid geschapen deze werkzaamheid innerlijk zo te beleven, waardoor het ook begrepen kon worden. Op dat ogenblik onthulde het zijn betekenis. Waarbij de zeggingskracht van dit teken zo alomvattend is, dat zijn betekenis niet kan uitgeput, niet kan uitgewerkt worden.

Wat we in het huidige tijdsgebeuren een teken zouden kunnen noemen, de crisis, de conflicten wereldwijd, de recessie,, zinloos geweld, is geen teken, maar in werkelijkheid een begeleidsverschijnsel ervan. Waabij het wel eens zou kunnen dat deze verschijnselen ons willen wakker roepen, opdat we in staat zouden zijn de tekenen waar te nemen. Gebeurtenissen vertonen zich in het hier en nu, in de actualiteit. Ze wekken hoop of vrees, maar hoe dan ook, halen ze ons weg uit de routine van het bestaan en doen ons een ogenblik vragend stilstaan. Kunnen we dan de blik verplaatsen, weg van het hier en nu en zien wat zich in de hemel ontvouwt? Of zijn we alweer ingeslapen in de dagdagelijkse beslommeringen, die ons gaande houden, zonder dat we wakker hoeven te worden?

Op de dag dat door de apostelen en leerlingen het graf leeg werd gevonden , waren er twee van hen op weg naar Emmaüs. ( Lukas, 24:13) Ze spraken met elkaar over al die gebeurtenissen en vroegen naar de zin van dat alles. Ook zij waren van vurige hoop in vrees en twijfel terechtgekomen. En ook zij wisten niet hoe deze gebeurtenissen te duiden. Wat betekende dit alles?

Op dat ogenblik komt Hij die tezelfdertijd teken en betekenis is van dat waarnaar ze vragen, met hen mee op weg. Hun hart echter is bevangen, gevangen als het is en wat er recentelijk is gebeurd. Pas later, eens dat ze aangekomen zijn en Hij het brood breekt en zegent, worden hun de ogen geopend. Waarom dan pas?

‘Bradeis tei kardiai’ , (Luc. 24:25) ‘Gij tragen van hart!’ het eerste wat hun weggenoot tot hen sprak. Wat met deze woorden is aangesproken is nog steeds van kracht. Want wat anders belet ons de tekenen in de hemel te zien dan dit bevangen zijn door wat er om ons heen gebeurt? Waardoor we beurtelings verzinken in twijfel, onverschilligheid of wegvluchten in wensvoorstellingen . Al dit is traagheid van het hart.

Wanneer worden onze harten ‘brandend’ voor de tekenen des tijds? Kunnen we, wakker geschrokken door de tijdsgebeurtenissen, nu ook gewekt worden voor wat door ze heen tot teken wordt en tot betekenis? En uiteindelijk ook voor diegene die ons tot weggenoot kan worden?

C; Gruwez